Od funkcji pomieszczeń i czasu przebywania
W budynku kubaturowym założenia wentylacji zaczynają się od listy pomieszczeń i ich rzeczywistej funkcji, a nie od wyboru centrali z katalogu. Hala sportowa, audytorium, magazyn wysokiego składowania i zaplecze techniczne różnią się potrzebą świeżego powietrza, poziomem hałasu oraz kierunkiem przepływu między strefami. W karcie założeń warto zapisać, czy dana przestrzeń służy stałej pracy, okresowym zgromadzeniom, czy tylko krótkiemu przejściu obsługi.
Czas przebywania ludzi opisuje się w cyklu dobowym i tygodniowym, bo od niego zależy, czy instalacja ma pracować stale, falami, czy tylko w wybranych godzinach. Sala, w której użytkownicy siedzą przez kilka godzin, wymaga innego podejścia niż szatnia zapełniana przed zajęciami i pustoszejąca po nich. Do opisu dodaje się liczbę osób w wariancie zwykłym i szczytowym oraz informację, czy obiekt jest używany nocą albo w weekendy.
Źródła zanieczyszczeń i wymagane strumienie
Zanieczyszczenia w obiekcie kubaturowym nie sprowadzają się do dwutlenku węgla wydychanego przez ludzi. Pojawiają się także opary z zaplecza gastronomicznego, pył z magazynu, wilgoć z natrysków oraz ciepło od oświetlenia, widowni albo maszyn. Każde źródło należy nazwać, przypisać do pomieszczenia i rozstrzygnąć, czy będzie usuwane okapem lub odciągiem miejscowym, czy przez wentylację ogólną.
Wymagany strumień zapisuje się osobno dla powietrza zewnętrznego, nawiewu i wywiewu, a przy zmiennym obłożeniu także jako minimum higieniczne i wartość szczytową. Taki zapis pozwala później dobrać regulację, zamiast zostawiać na schemacie jedną liczbę bez kontekstu. Bilans powinien wskazać strefy z nadciśnieniem i strefy z podciśnieniem, na przykład zaplecze kuchenne względem sali, do której nie powinny wracać zapachy.
Rozdział powietrza, czerpnia i wyrzutnia
Sposób rozdziału powietrza wynika z wysokości kubatury i z miejsca, w którym ludzie faktycznie przebywają. W wysokiej hali nawiew do strefy przebywania może ograniczyć potrzebę przewietrzania całej pustej objętości, a w sali o umiarkowanej wysokości częściej sprawdza się równomierne mieszanie. Decyzję opisuje się razem z oczekiwaną prędkością w strefie przebywania i z wymaganiami akustycznymi, zanim ktokolwiek wyznaczy trasę kanałów.
Miejsca czerpni i wyrzutni ustala się na rzucie oraz na elewacji jeszcze przed doborem centrali. Czerpnia nie powinna sąsiadować z wyrzutnią, placem załadunkowym, wylotem z garażu ani z innymi źródłami zanieczyszczeń, a wyrzutnia nie może kierować zużytego powietrza na okna, wejścia i czerpnie sąsiednich stref. Od razu notuje się stronę świata, wysokość nad terenem i dostęp serwisowy, ponieważ te warunki często eliminują pozornie wygodną lokalizację maszynowni.
Kolejność przed doborem centrali i kanałów
Centrala wentylacyjna i sieć kanałów są skutkiem wcześniejszych założeń, a nie punktem wyjścia. Gdy znane są funkcje pomieszczeń, czas przebywania, źródła zanieczyszczeń, strumienie, sposób rozdziału oraz lokalizacja czerpni i wyrzutni, można porównać warianty odzysku ciepła, filtracji, tłumienia i rezerwy miejsca. Taka kolejność zmniejsza ryzyko, że urządzenie zostanie dobrane do przypadkowego wydatku, a potem kanały nie zmieszczą się w konstrukcji albo wylot wypadnie przy oknie.
W ocenie rzeczoznawcy budowlanego te ustalenia warto zebrać w jednej karcie i uzgodnić z architektem, konstruktorem oraz projektantem instalacji sanitarnych. Karta obejmuje strefy, bilans powietrza, kierunki przepływu, ograniczenia hałasu oraz dostęp do filtrów i wymienników. Dopiero na tej podstawie dobiera się centralę, przekroje kanałów i elementy regulacyjne, które da się odebrać i wyregulować po montażu.